سيف بن محمد سيفى هروى

13

پيراسته تاريخنامه هرات ( فارسى )

رباطى است كه ابراهيم خليل و اسمعيل بدانجا رسيده‌اند و بر آن ولايت دعاى خير و بركت كرده . 3 . آمدن تولى خان به خرابى خراسان از ابناء چنگيز خان چهار تن بر سر آمده و نامدار بودند : توشى ، جغتاى ، اوكتاى ، تولى و تولى را از همه دوستر داشتى . بعد از آنكه چنگيز خان از آمويه بگذشت ، و سى و هفت روز با خلق شهر بلخ ، حرب كرد و بسيارى از رجال سپاه او به قتل پيوست ، بلخ را فتح كرد ، و كلّ خلق آنجا را به قتل رسانيد . به علت آنكه تومكاى پسر چغتاى در باميان به قتل رسيد ، و [ 50 ] چنگيز خان نيز در باميان رنجور شد ، تمام مردم باميان را بكشت و حصون بنده و مرجق و فارياب را خراب كرد . چون دل فارغ گردانيد ، هر پسرى را به سرحدّى نامزد كرد . تولى خان را گفت : ترا با هشتاد هزار سوار به خراسان مىفرستم . [ 51 ] زنهار كه بر تاژيكان اعتماد نكنى ، خاصه بر خراسانيان ، كه به دليرى و كين خواستن و شب روى و كمين ساختن بر سر آمده‌اند . [ 53 ] شاهزاده تولى خان به فرمان پدر با آن لشكر گران در اواسط ربيع الاوّل سنه ثمان عشر و ستمايه از حدود طالقان لشكر به مرو برد . 4 . خراب كردن مرو و قتل خلق مرو به حكم سلطان جلال الدين محمد خوارزمشاه ، در شهر مرو ، مجير الملك حاكم بود . و او مردى بود ، آراسته به فضل موفور و ادب مشهور ؛ و خلق مرو همه مطيع و منقاد او . و در آن وقت ، در مرو ، نود هزار مرد جنگى در قلم آمده بود . چون مجير الملك از آمدن شاهزاده تولى خان خبر يافت ، كار محاربت را بساخت . شاهزاده تولى خان شش روز گرد شهر مرو مىگشت و از حصانت برج و بارو و رفعت شرفاتش تعجّب مىنمود . [ 54 ] شهزاده تولى خان بر هرطرف شهر ، ده هزار مرد جنگى نصب گردانيد ، و بفرمود تا رايات چنگيز خانى علامات او را در مقابل دروازدهء شهرستان برافراشته و لشكر از خاك و خاشاك و تنهء اشجار ، غور خندق شهر را بينباشتند ؛ چنانك پياده و سوار ، آسان به پاى باره مىرفت . مردم سپاهى مرو از دروازه‌ها بيرون آمدند ، و آتش حرب را در التهاب آورد ، و در يك ساعت قرب هزار تن از سپاه شاهزاده تولى خان را به قتل رساند . شاهزاده تولى خان در غضب رفت و از ميان سپاه بيرون راند و آهنگ جنگ كرد . [ 55 ] بيكبار بيست هزار مرد بر مرويان حمله كردند ، و بسيارى را به قتل آوردند ؛ و بيست و دو